ALL ABOUT WINEMAKING

სამარნე ადგილის შერჩევა
ქვევრების ჩასაყრელი ადგილი მიწა უნდა იყოს შავი ქვიშიანი. თუ ქვევრები იქნება ჩაყრილი ჭაობიან ადგილას, ღვინოს სიმაგრე და ძალა დაეკარგება და სიდამპლის გემოს მისცემს ქვევრი. წითელი თიხა მიწა, ან მოთეთრო კირის მსგავსი მიწა, ღვინოს გაამწარებს, ან დააძმარებს. წმინდა ალიზის მიწა, ე. ი. მოყვითალო ფერის თიხამიწა ღვინოს მიწის სუნს მისცემს. თუ სამარნე ადგილი არ შეგხვდათ შავი ქვიშიანი, მაშინ ადგილი უნდა ამოთხაროთ ღრმად, რომელსაც ჯერ ძირში უნდა ჩაუყაროთ ქვიშა, შემდეგ ქვევრები ჩადგათ და ისე ამოავსოთ ქვიშით. ქვიშა კარგია ხევის, გარეცხილი წყლისაგან, უნდა იყოს შავი ქვიშა. იმის გამო, რომ მოთეთრო ქვიშა კირის თვისებისაა, მოყვითალო ქვიშა - ალიზის თვისების, სხვაგვარი ქვიშები ღვინოს არ შეინახავს ქვევრში კარგად.

როგორ უნდა აშენდეს მარანი
მარანი უნდა აშენდეს იმგვარად, რომ არ იყოს მასში მომეტებული ტენიანობა, შიგნით ყოველთვის სიგრილე უნდა იყოს. ზამთარ-ზაფხულ ერთნაირი ჰაერი და ჰავა თუ იქნება მარანში, კარგია ღვინისათვის. იმისათვის, რომ ზაფხულში გრილად გქონდეთ მარანი და ზამთრის ჰავას გაუთანაბრდეს, მარანში მზე არ უნდა შედიოდეს, შიგნით ყოველთვის ერთნაირი ტემპერატურა უნდა იყოს. მარნის კარები გაკეთებული უნდა იყოს ჩრდილოეთის მხარეს. ამავე მხარეს უნდა ჰქონდეს პატარა ფანჯრები, რომლების კედლები შიგნიდან უნდა იყოს სიგანეზე ნახევარ მეტრამდე და გარეთ კედლების პირიდან ისე ვიწრო, როგორც თოფის სასროლი ფანჯრებია. ეს იმისათვის, რომ მარანი არ იყოს ძალიან განათებული და ამასთან ჩრდილოეთის მხრიდან მზე ვერ შევა მარნის კარ-ფანჯრიდან. მარანში სინათლე საჭიროა იმისათვის, რომ ქვევრების რეცხვაში და გაბზარული ქვევრის გახიზვაში უსანთლოთ ხედავდეს კაცი შიგნით ქვევრის კედლებს, რომ კარგად გარეცხოს და სიბნელისაგან არ დარჩეს ქვევრში სადმე გაუხიზავი ადგილი. გარეცხვისა და გახიზვის დროს ქვევრის სანთელს ხმარობენ.ცხელ ადგილებში მარანი კრამიტითაა დახურული. საჭიროა, რომ მარანს სახურავის გარდა, აგრეთვე ჰქონდეს ფიცრის სხვენი.

წესები მარნისათვის

მარანი მაჭრის დუღილის დროს ყრუდ არ უნდა იყოს დაკეტილი, რადგან დუღილისას ნახშირორჟანგის გაზი წარმოიქმნება. ამისათვის მაჭრის დუღილის დროს ყოველთვის სიფრთხილე უნდა იქონიოს კაცმა. მარნის ახლოს არ უნდა იყოს: ბოსელი, საღორე ან სხვა. მარანში არ უნდა იყოს შენახული ძმარი, წნილი, კომბოსტო, რისამე ტყავები, ყველი, ერბო, ქონი, თევზი, ზეთი, ლორი ან ძეხვები, თორემ სუნი ღვინოს გააფუჭებს.
ყოველთვის დიდი სისუფთავე უნდა იყოს მარანში.

 

 

მევენახეობისა და მეღვინეობის დარგში მოღვაწე აშშ-ს კორპორაციები 2010 წლიდან შეიძენენ მხოლოდ ეკოლოგიურად სუფთა ყურძენს და მთლიანად გადავლენ ბიოლოგიური(სამკურნალო) ღვინის წარმოებაზე.

აღნიშნული, მხოლოდ ერთს რაიმეს შეიძლება ნიშნავდეს ქართული მევენახეობისა და მეღვინეობისათვის - თუ ჩვენც არ გადავედით ყურძნის მოყვანის ახალ(ეკოლოგიურად სუფთა) და ამგვარი(ეკოლოგიურად სუფთა) ყურძნისგან, ბიოლოგიური ღვინის დაყენების ტექნოლოგიებზე , მსოფლიო ბაზრების პირობები(აღნიშნული მოთხოვნების გათვალისწინებით) გამოუვალ მდგომარეობაში ჩააყენებს ქართული ვაზის სიცოცხლისუნარიანობას.

სერტიფიცირებული ნერგი, თანამედროვე მევენახეობაში ნიშნავს ვაზის მსხმოიარობის გაზრდილ(სტანდარტულთან) პერიოდს, მნიშვნელოვან ნამატს მოსავლიანობისა და მოწეული ყურძნის გარანტირებულად მაღალ ხარისხს.

სერტიფიცირებული ნერგი თავისუფალია ვაზის ვირუსული და ბაქტერიული დაავადებებისაგან, ასეთი ნერგით გაშენებული ვენახი 2-ჯერ მეტხანსაა ექსპლოატაციაში და მოსავალსაც მეტს იძლევა.

მსოფლიოში სერტიფიცირებული(უვირუსო) ნერგი იწარმოება მხოლოდ ვაზის ცალკეული კლასიკური ჯიშებისათვის, ესენია: კაბერნე სოვინიონი, პინოს ჯგუფი, შარდონე და ვაზის რაოდენიმე სახეობა იტალიასა, საფრანგეთსა და აშშ-ში.

ვაზის სერტიფიცირებული ნერგის წარმოება საქართველოში მევანახეობის და ღვინის წარმოების თანამედროვე დონეზე გაყვანის ერთადერთი შანსისათვისაა აუცილებელი.

ვაზის ნერგისათვის ერთ-ერთი უპირველესი რისკი ადრეული მოყინვებია, რაც ანადგურებს ნერგის ერთწლიან ნამატს, ასეთი კოლიზიის თავიდან აცილების მიზნით გაშიფრეს ის ბიოქიმიური რეაქცია, რომელიც არეგულირებს გენეტიკურ პროცესთა მთელ კასკადს, რაც ეხმარება მცენარეებს გადარჩნენ დაბალი ტემპერატურებისას.

ამ მოლეკულური მექანიზმის წყალობით შესაძლებელია ვაზის ნერგის სიცოცხლისუნარიანობის და მოსავლისუნარიანობის გაზრდასთან ერთად, დავიცვათ ნერგი, გარემოს, სხვა სტრესული ზემოქმედებისაგან, მაგალითად მარილიანი ნიადაგი ან გვალვა.

 

 

 

საქართველოში, დღეისათვის არ იწარმოება ვირუსისგან თავისუფალი, სერტიფიცირებული, ვაზის სანერგე მასალა. ეს იმ დროს, როცა საქართველო გამოირჩევა ვაზის კულტივირებული ჯიშების მრავალსახეობით - 1000 დასახელების ვაზია, მათ შორის 496 ადგილობრივი ჯიშია, აქედან ყველაზე ფასეულად მიჩნეულია 17 ჯიში.

1. რქაწითელი - ძირითადი, სტანდარტული, ქართული ვაზის ჯიშია, რომლისგანაც მზადდება კახური სუფრის თეთრი ღვინოები.

2. საფერავი - წითელი საღვინე ჯიშია, რომელიც, მსოფლიოში ყურძნის წითელ ჯიშთა ასორტიმენტის საუკეთესო წარმომადგენელია. მისგან მზადდება კახური და ევროპული ტიპის სამარკო ღვინოები.

3. მწვანე - კახეთის ადგილის ხარისხოვანი ვაზის ჯიშია და მისგან დამზადებულ ახალგაზრდა ღვინის ძირითადი თვისებაა ძლიერი და სასიამოვნო ჯიშური არომატი. ამ თვისების გამო მას იყენებენ ყურძნის სხვა ჟიშებიდან დამზადებული ღვინოების გასაკეთილშობილებლად.

4. ცოლიკოური - დასავლეთ საქართველოს გავრცელებული ვაზის ჯიშია და გამოიყენება სუფრის ხარისხოვანი მშრალი და მოტკბო ღვინოების დასამზადებლად.

5. ციცქა - იმერული საღვინე ვაზის ჯიშია. ციცქადან მზადდება ცქრიალა ღვინომასალები, ევროპული ტიპის ხარისხოვანი და ადგილობრივი სუფრის ღვინოები.

6. კაბერნე - მთელ მსოფლიოში ცნობილი წითელი საღვინე ჯიშია, რომელიც გავრცელებულია მეღვინეობის ყველა ქვეყანაში. საქართველოში კაბერნე კარგ შედეგებს იძლევა მხოლოდ კახეთის პირობებში, სადაც მან თავის მეორე სამშობლო ჰპოვა.

7. ჩინური - ქართლში გავრცელებული მაღალხარისხოვანი საღვინე ვაზის ჯიშია. ჩინური გამოიყენება ხარისხოვანი ცქრიალა ღვინომასალებისა და ადგილობრივი ტიპის სუფრის ღვინოების დასამზადებლად. ჩინურიდან მზადდება აგრეთვე ბუნებრივად შუშხუნა ღვინოები, რომლებიც საქართველოში უხსოვარი დროიდანაა ცნობილი.

8. გორული მწვანე - ძირითადად ქართლშია გავრცელებული, მისგან დგება უმაღლესი ხარისხის სუფრის ღვინო, ის აგრეთვე გამოიყენება ცქრიალა ღვინომასალებისა და ადგილობრივი მოხმარების სუფრის ღვინოების დასამზადებლად. გორული მწვანიდან მიღებული პროდუქცია გამოირჩევა სიმტკიცითა და მდგრადობით; ეს ღვინო დაძველების დროს უმჯობესდება.

9. ალიგოტე - ფრანგული თეთრი საღვინე ვაზის ჯიშია, რომელიც კარგადაა შეგუებული ქართლის პირობებს, ალიგოტე გამოიყენება ევროპული ტიპის სამარკო ღვინოების დასამზადებლად, ალიგოტედან მიღებული ღვინო გამოიყენება ცქრიალა ღვინოების წარმოებაში.

10. ალექსანდროული - რაჭა-ლეჩხუმის(ამბროლაურის და ცაგერის რაიონები) ვაზის საღვინე ჯიშია, რომელიც გამოიყენება ხარისხოვანი, ბუნებრივად ტკბილი და წითელი სუფრის ღვინოების წარმოებისათვის. ალექსანდროულიდან მზადდება ბუნებრივად ტკბილი ღვინო “ხვანჭკარა” - უნიკალური ორგანოლეპტიკური თვისებების მატარებელი.

11. მუჯურეთული(მუჟურეთული) - რაჭის წითელი, საღვინე ვაზის ჯიში, გამოიყენება მაღალხარისხოვანი, ბუნებრივად ნახევრადტკბილი, ნახევრადმშრალი და მშრალი ღვინოების დასაყენებლად.

12. ოჯალეში - წითელი საღვინე ვაზის ჯიშია, გავრცელებულია სამეგრელოსა და ლეჩხუმში. ოჯალეშიდან მზადდება ბუნებრივად ტკბილი ღვინო “ოჯალეში”, ამასთან, შესაბამისი ტექნოლოგიით ოჯალეშიდან შესაძლებელია პორტვეინის და კაგორის ტიპის მაღალხარისხოვანი ღვინოების დამზადება.

13. უსახელოური - რაჭა-ლეჩხუმის ნაკლებად გავრცელებული წითელი საღვინე ვაზის ჯიშია. უსახელოურიდან მზადდება ბუნებრივად ტკბილი ღვინო.

14. ჩხავერი - გავრცელებულია გურიისა და აფხაზეთის(გუდაუთა) რაიონებში. ჩხავერიდან მზადდება მოტკბო ღვინო “ჩხავერი”, მისი გამოყენება შესაძლებელია ცქრიალა ღვინოების წარმოებისას.

15. პინო - მსოფლიოში ცნობილი საღვინე ვაზის ჯიშია, რომელიც გავრცელებულია მეღვინეობის თითქმის ყველა ქვეყანაში. ჩვენში პინო გავრცელებულია ქართლსა და იმერეთში, იგი გამოიყენება კუპაჟებში ცქრიალა ღვინოების დასამზადებლად.

16. კრახუნა - იმერეთში გავრცელებული ადგილობრივი თეთრი, ხარისხოვანი საღვინე ვაზის ჯიშია და ცოლიკოურთან და სხვა თეთრ ჯიშებთან კრახუნა კუპაჟში გამოიყენება ორდინალური ღვინოებისა და პორტვეინების დასამზადებლად.

17. ხიხვი - კახეთის ნაკლებად გავრცელებული თეთრი საღვინე ჯიშია. ხიხვიდან დამზადებული პორტვეინისა და ტოკაის ტიპის ღვინოები ხასიათდება ალკოჰოლისა და შაქრის ზომიერი შემცველობით.

ზოგიერთი სტატისტიკური მონაცემი

დღეისათვის ეკოლოგიურად სუფთა წარმოება კულტივირებულია მსოფლიოს 100 ქვეყანაში, ხოლო ეკოლოგიურად სუფთა მიწები, ჩვენი პლანეტის 24 მლნ. ჰა-ს შეადგენენ. ნიადაგის ეკოლოგიური მოთხოვნების შესაბამისად დამუშვავებაში, ლიდერობს ავსტრალია - 10 მლნ. ჰა-თი; ლათინურ ამერიკას ეკუთვნის 5,8 მლნ. ჰა; ევროპას - 5,5 მლნ. ჰა; ჩრდილოეთ ამერიკა - 1,5 მლნ. ჰა.

დარგის ლოგისტიკა

ეკოლოგიურად სუფთა წამოება, ანუ ინდუსტრია “organic” ეს არის “მაღალი ტექნოლოგიების - Hi-Tech” სფერო, ამიტომ დარგობრივი პრობლემების გადაწყვეტის აუცილებლობას ემატება, Hi-Tech-თან დაკავშირებული სპეციფიურ რეალიზაციათა მთელი ნუსხა, მაგალითად: ინდუსტრია “organic”-ში, ლოგისტიკური ოპერაციების განხორციელებისას საჭიროა არა მარტო აღნიშნული საქმიანობის ნებადამრთველი სერტიფიკატი, არამედ აუცილებელია აკრძალვა - “organic”-პროდუქტისა და სხვა ტრადიციული პროდუქტების ერთად შენახვისა და გადატანისა.

გარდა აღნიშნულისა, იმ ტერიტორიაზე, სადაც ინახება “organic”-პროდუქცია, დაუშვებელია ქიმიური ნივთიერებების გამოყენება, სან-ჰიგიენური მიზნებითაც კი. ასევე “organic”-პროდუქტის ტრანსპორტირებისას - უპირატესობა, წყლითა და რკინიგზით გადატანას ენიჭება და ტრანსპორტირების დროის შემცირება მისასალმებელ გრადიენტად ითვლება.

სტატისტიკურად - ბოლო 10 წლის განმავლობაში, ნატურალურ პროდუქტთა ბაზარი, მსოფლიოში იზრდება 20-25%. 2002 წელს აშშ-ში “organic”-პროდუქტის გაყიდვის მოცულობამ 8,52 მლრდ.აშშ დოლარი შეადგინა, რაც აშშ-ში, კვების პროდუქტთა გაყიდვის მთლიანი მოცულობის 1,6% -ია.

განვითარებულ ქვეყნებში მცხოვრებ ოჯახთა 25% - ყიდულობს ნატურალურ - “organic”-პროდუქტს!

რა არის ორგანული ღვინო (organic wine)?

ამ ტერმინით აღინიშნება ღვინოები, რომლებიც დამზადებულნი არიან პესტიციდებისა და ქიმიური სასუქების გარეშე მოყვანილი ყურძნისაგან და უდანამატოდ ამ ღვინის დაყენებისას.

საქმე ისაა, რომ ღვინის სტაბილიზაციის ტრადიციული მეთოდები, არ გამორიცხავენ “ქიმიურ ჩარევას”, ამასთან სხვაობა, ჩვეულებრივ და ბიოღვინოს შორის მდგომარეობს ამ უკანასკნელის(ბიოღვინოს) მცენარეთა დაცვისათვის გამოყენებული ქიმიური ნარჩენებისგან თავისუფლებაში.

“ორგანული მეღვინეობის” არსი მდგომარეობს იმაში, რომ ვენახი მუშავდება, ვაზის დაცვის ბიოლოგიური მეთოდებით, რის გამოც ვაზი, ვითარდება ბუნებრივ პირობებში. მევენახეობის აღნიშნული მეთოდი საშუალებას იძლევა, არა მარტო დიდი მოცულობის მოსავლის და მაღალხარისხოვანი ღვინის მიღებისა, არამედ ნიადაგის ბუნებრივი ბალანსის შენარჩუნების შეუცვლელი საშუალებაა.

ასეთი(”organic wines”) ღვინის სერტიფიკაციის საკითხი, მწარმოებლისათვის ხანგრძლივი და ძვირადღირებული პროცედურაა.

სერთიფიცირება იწყება მეღვინის განცხადებით ერთ-ერთ(რამოდენიმეთაგან), საერთაშორისო სასერთიფიკაციო ინსტიტუტში, ამის შემდგომ, არანაკლებ სამი წლისა აღნიშნული ინსტიტუტის ინსპექტორები, იღებენ ღვინისა და ვენახის ნიადაგის სინჯებს, და თუ ინსპექტირების შედეგები დაადასტურებენ ბიოლოგიური ღვინისადმი წაყენებულ მოთხოვნებს, სერთიფიკატი ეკოპროდუქტზე(ამ შემთხვევაში ბიო-ღვინოზე) გაცემული იქნება, მაგრამ ასეთი სერტიფიკატის მიღების შემდგომაც, ბიო-ღვინის წარმოება მოწმდება აღნიშნული ინსპექტირებით წელიწადში ოთხჯერ!

 

 

აღსანიშნავია, რომ დღეისათვის ბიოღვინო იწარმოება, რამოდენიმე, მეღვინეობის თვალსაზრისით განვითარებულ ქვეყანაში, მაგალითები - საფრანგეთი(ბიოღვინოთა და ბიომეღვინეობის მეურნეობათა ნუსხა):
“Leclerc-Briant”, Champagne AOC; “Chateau - Beaucastel”, Chateauneuf-du-Pape AOC; “Chateau Pavie-Macquin”, Saint-Emilion AOC; “Domaine Huet”, Vouvray AOC; და “Pierre Frick”, Alsace AOC.

კალიფორნიაში(აშშ) მოყავთ ეკოლოგიურად სუფთა ყურძენი, რომლისგანაც კომპანია “FETZER”-ი(ეკოლოგიური მეღვინეობის მსოფლიო ლიდერი) აყენებს ბიოღვინოს, FETZER-ის ღვინის სახლი 50 წლის წინ დაარსდა კალიფორნიის უკაცრიელ რაიონში და მისმა ფუძემდებელმა ბარნი ფეტზერმა(B. FETZER) 1958 წელს იყიდა ძველი, დანგრეული მეურნეობა 720 აკრი მიწის ნაკვეთით და დაიწყო მევენახეობისა და მეღვინეობის ახალი პრინციპით - “ვაყენებთ ღვინოებს, რომელთა მიღება შეიძლება ყოველ საღამოს”. მალე FETZER-ი ცნობილი გახდა, როგორც მაღალხარისხოვანი და ზომიერ ფასიანი ღვინის მწარმოებელი, 1976 წლამდე იგი მხოლოდ ყურძნის წითელ ჯიშებზე მუშაობდა და ამის გამო ფრანგულ “შარდონესთან” კონკურენტულ ბრძოლაში, გამარჯვების არავითარი შანსი არ ჰქონდა, სანამ ენოლოგ პოლ დოლანის რეკომენდაციით არ დაიწყო თეთრი ღვინის დაყენება. 1981 წელს ბარნი ფეტზერი გარდაიცვალა და მისმა 10 შვილმა(11-ი დან) გააგრძელეს მეღვინეობის FETZER -ისეული ტრადიციები. (აქ აუცილებლად აღსანიშნავია, რომ კალიფორნიული ყურძნის ჯიშები, თავიანთი ღირსება-თვისებებით, ახლოსაც ვერ მოვლენ ვაზის ქართულ ჯიშებთან!)

XX-საუკუნის 80-იანი წლებიდან “შარდონე” მეღვინეობის მთავარი კანონმდებელია, ხოლო 1985 წლიდან FETZER-ი იწყებს ეკოლოგიურად სუფთა ვენახის გაშენებას და 1988 წელს უკვე 131 აკრ(აკრი - მიწის ფართის საზომი ერთეული,1 აკრი = 4047 კვადრატულ მეტრს ) ფართობზე. შედეგები ისეთი განსაცვიფრებლად საუკეთესო იყო, რომ 1990 წელს FETZER-მა უკვე ვალდებულება აიღო, მთელი ყურძენი, ეკოლოგიური სისუფთავის(ე.ი. სინთეზური სასუქების გარეშე მოყვანა, რაც ყურძნის საგემოვნო თვისებებს აუმჯობესებს) პირობებში მოეყვანა და მორიგი 5 წლის განმავლობაში მოეხდინა ვენახების ადაპტირება ბიომეღვინეობისათვის.

დღეისათვის FETZER-ი ყველაზე დიდი მწარმოებელია - სერტიფიცირებული, ეკოლოგიურად სუფთა ყურძნისა, მთელ მსოფლიოში.

“ორგანული” მეთოდით მოყვანილი ყურძენი არ მუშვდება პესტიციდებით, ჰერბიციდებით, ჰორმონებით, ფუმიგანტებით და მათ მაგივრად მევენახეთა ყურადღება კონცენტრირდება ბუნებრივ გარემოზე - ვენახის რიგთაშორისში ითესება ისეთი მცენარეები, რომელნიც იცავენ ნიადაგს ეროზიისგან და ამარაგებენ მას(ნიადაგს) არასინთეზური აზოტით და იზიდავენ სასარგებლო მწერებს, რომელნიც თავის მხრივ ანადგურებენ ვაზის და ყურძნის პარაზიტებს.

არის კიდევ ერთი, ბიოღვინის - ფრანკონიის ღვინოების(გერმანია), “საინტერესო” მწარმოებელი - კომპანია GWF, რომელიც ევროპის უმსხვილესი მწარმოებელია სერტიფიცირებული ბიოღვინისა.

ეკოლოგიურად სუფთა ალკოჰოლი, ნატურალურ პროდუქტთა ბაზრის, ძალზე პერსპექტიული მიმართულებაა.

ზოგადად, ყველა ტრადიციულ პროდუქტს ჰყავს ეკოლოგიურად სუფთა “ორეული”, ეს ეხება ყველა საკვებ პროდუქტს, სასმელს და მსუბუქი მრეწველობის მიერ გამოშვებულ ნივთებსაც კი. განვითარებულ ქვეყნებში, მომხმარებელს შეუძლია საკუთარი საჭიროებანი(თეთრეული, ჰიგიენის საშუალებები, კოსმეტიკა, ტანსაცმელი, ბავშვთა და სპორტსმენთა კვება, ვიტამინები და სხვა) მთლიანად “organic” პროდუქციით დაიკმაყოფილოს.

ალბათ საქართველოს ჭირდება, მისთვისვე საკრალური, ვაზის, იდეით (ქართული ვაზის სერტიფიცირებული ნერგისა და ბიოლოგიური ღვინის წარმოება) ახლებური აღჭურვა.

 

© Mamuka matsaberi

   გეოგრაფიული მდებარეობა მევენახეობის სპეციფიკური ზონა წინანდალი მდებარეობს თელავის ადმინისტრაციულ რაიონში, მდ. ალაზნის მარჯვენა სანაპიროზე ჩრდილო განედის 41054′׀ და აღმოსავლეთ გრძედის 45035′׀კოორდინატებზე. წინანდლის ტერიტორია მოიცავს ერთის მხრივ ცივ-გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთი დაქანების ტყიანი კალთების გაგრძელებას და მეორე მხრივ მთისწინებსა და ალაზნის დაბლობს. სამრეწველო ვენახები ძირითადად განლაგებულია ზღვის დონიდან 300-750 მეტრი სიმაღლის ფარგლებში.

ღვინო ,,წინანდლის მიკროზონა მოიცავს შემდეგ სოფლებს: აკურა, ვანთა, ბუშეთი, ქვემო ხოდაშენი, წინანდალი, კისისხევი, კონდოლი, ნასამხრალი, შალაური, კურდღელაური, ვარდისუბანი.

კლიმატი ზომიერად ნოტიოა, ცხელი ზაფხულითა და ზომიერად ცივი ზამთრით. მზის ნათების წლიური ხანგრძლივობა 2300 საათს აღემატება. მიკროზონაში მზის პირდაპირი რადიაციის წლიური ჯამი პერპენდიკულარულ ზედაპირზე 130 კკალ/სმ2, ხოლო სხივებისადმი ჰორიზონტალურ ზედაპირზე 76 კკალ/სმ2 უდრის. თბილ პერიოდში ეს მაჩვენებლები შესაბამისად 92 და 60 კკალ/სმ2 ფარგლებში მერყეობს. გაბნეული რადიაცია წლიურად 54 კკალ/სმ2, ხოლო სავეგეტაციო პერიოდში 40 კკალ/სმ2 აღწევს. ჯამური რადიაციის წლიური მნიშვნელობა 130 კკალ/სმ2-ია, ხოლო თბილ პერიოდში 100 კკალ/სმ2 უდრის.

მიკროზონაში ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა საკმაოდ მაღალია და 12,40ჩ უდრის. ყველაზე თბილ თვეებში - ივლისში და აგვისტოში საშუალო ტემპერატურა 23,20, ყველაზე ცივი თვის - იანვრის ტემპერატურა კი +0,90-ია. წლიური აბსოლუტური მინიმუმებიდან საშუალო -100, აბსოლუტური მაქსიმუმებიდან საშუალო კი 350 უდრის. ექსტრემალური ტემპერატურები -230 - +380-ის ფარგლებშია.

მხარის უმეტეს ნაწილში ჰაერის ტემპერატურის 100-ზე ზევით მდგრადი გადასვლა აპრილის I დეკადაში (8.IV-დან) აღინიშნება, 100-ზე ქვევით ტემპერატურა ნოემბრის პირველ რიცხვებში (3.XI-დან) ეცემა. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა 208 დღეს უდრის. აქტიურ ტემპერატურათა ჯამი (შტ >100ჩ) 550 მ სიმაღლეზე 38000 აღწევს.

წინანდლის მიკროზონაში მოწმენდილ დღეთა წლიური რიცხვი (ღრუბლიანობა 0-2 ბალი) საერთო და ქვედა იარუსის ღრუბლიანობის შესაბამისად 52-82-ს შეადგენს. სავეგეტაციო პერიოდში მოწმენდილი დღეები აღნიშნული ღრუბლიანობის თანმიმდევრულად 36 და 55 უდრის.

წლის განმავლობაში მოღრუბლული დღეები (8-10 ბალი) საერთო და ქვედა იარუსის ღრუბლიანობის შესაბამისად 122 და 95-ს უდრის, ხოლო სავეგეტაციო პერიოდში აღნიშნულ ღრუბლიანობათა დღეები შესაბამისად 61 და 45-ს შეადგენს.

მიკროზონაში ატმოსფერული ნალექების წლიური ჯამი 845 მმ, სავეგეტაციო პერიოდში 644 მმ უდრის. წლიური ნალექებიდან მაქსიმუმი (157 მმ) მაისში, მინიმუმი (28 მმ) იანვარში აღინიშნება.

ვაზის კვირტის გაშლა (რქაწითელი, საფერავი, კაბერნე) აპრილის შუარიცხვებიდან, ხოლო სიმწიფე აგვისტოს შუარიცხვებიდან იწყება. ხარისხოვანი ევროპული ტიპის სამარკო ღვინის დასამზადებლად ყურძენი სექტემბრის ბოლო რიცხვებში უნდა დაიკრიფოს.

“წინანდლის” მიკროზონაში (300-750 მ სიმაღლის ფარგლებში) აქტიური სითბოს ჯამი 4100-35000 შორის იცვლება. აქ გავრცელებული ვაზის ჯიშებიდან ევროპული ტიპის საუკეთესო ხარისხის სუფრის ღვინომასალას (300-450 მ სიმაღლის ნაკვეთებიდან) მივიღებთ 75%-35%-ის ფარგლებში. ე. ი. 10 წელიწადში დაახლოებით 7-4-ჯერ. აღნიშნულ სიმაღლეებზე კარგი ხარისხის პროდუქცია თითქმის ყოველწლიურად (80-90%) იწარმოება.

500-550 მეტრი სიმაღლის ნაკვეთებზე უმაღლესი ხარისხის ღვინომასალა იწარმოება 10 წელიწადში 2-ჯერ (20%), მაშინ, როცა კარგი ხარისხის პროდუქციის მიღება შესაძლოა 10 წელიწადში 5-ჯერ (50%). 600-650 მეტრ სიმაღლის ნაკვეთებზე კი კარგი ხარისხის პროდუქცია მიიღება 10 წელიწადში 2-ჯერ (20%).

“წინანდლის” მიკროზონაში სეტყვიანი დღეები ხშირია (წელიწადში საშუალოდ 2,3-ს). წლის განმავლობაში ყველაზე ხშირად სეტყვა მოდის მაისში და ივნისში (0,7 და 0,8). განსაკუთრებულად სეტყვიან წლებში კი შესაძლოა მოვიდეს 9-ჯერ.

ჰაერის შეფარდებითი სინოტივის წლიური მნიშვნელობა საშუალოდ 70% უდრის. ჰაერის ტენით გაჟღენთილობა ყველაზე ნაკლებია აგვისტოში (60%), ყველაზე მეტი კი ნოემბერში (77%).

მიკროზონაში ძირითადად გაბატონებულია დასავლეთის (35%) და აღმოსავლეთის (23%) რუმბის ქარები. ქარის საშუალო წლიური სიჩქარე 1,7 მ/წმ უდრის. ძლიერ ქარიან დღეთა რიცხვი მიკროზონაში დიდი არ არის (10).

მრავალწლიური მონაცემების მიხედვით, ჰაერის ტემპერატურების წლიური აბსოლუტური მინიმუმებიდან საშუალო -10, -110ჩ უდრის. ათ წელიწადში ერთხელ მოსალოდნელია მინიმალური ტემპერატურის მცირე ხანგრძლივობით -150-მდე დაცემა, რაც ვაზის სანაყოფე კვირტებს მხოლოდ სუსტად (< 30%) დააზიანებს.

ნიადაგი - 2005 წლის ივნის-ივლისის თვეში საქართველოს მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ნიადაგმცოდნე სპეციალისტებმა, მიკროზონის ნიადაგური საფარის შესწავლის მიზნით, საკვლევ ტერიტორიაზე ჩაატარეს ნიადაგების კვლევის საველე და კამერალური სამუშაოები. ნიადაგების ანალიზური სამუშაოები ჩატარდა ამავე ინსტიტუტის აგროქიმიის ლაბორატორიაში.

გამოკვლევების შედეგად შესწავლილ ტერიტორიაზე გამოიყო შემდეგი ძირითადი ნიადაგური ტიპები:

1) ტყის ყავისფერი, დიდი სისქის, საშუალოდ და ძლიერ ხირხატიანი, მძიმე თიხნარი
2) ყავისფერი, დიდი სისქის, ალაგ სუსტად ხირხატიანი, თიხნარი და თიხიანი
3) ყავისფერი, საშუალო სისქის, სუსტად ხირხატიანი, მძიმე თიხნარი
4) მდელოს ყავისფერი, დიდი სისქის, მძიმე თიხნარი და თიხიანი
5) მდელოს ყავისფერი, დიდი სისქის, სუსტად და საშუალოდ ხირხატიანი, თიხნარი
6) დელუვიურ-პროლუვიური, დიდი სისქის, მსუბუქი და მძიმე თიხნარი
7) ალუვიურ-პროლუვიური, დიდი სისქის, სუსტად ხირხატიანი, თიხნარი
8) ალუვიური, დიდი სისქის, მძიმე თიხნარი
9) ალუვიური, დიდი სისქის, ძლიერ ხირხატიანი, თიხნარი.

პირველი სახესხვაობის ნიადაგი ხასიათდება სოფ. ვანთის, სოფ. აკურის (ნაკ. ,,ნასახლარები), სოფ. კისისხევში (ნაკ. ,,არხის ზემოთ) მაგალითზე.

მეორე სახესხვაობის ნიადაგი ხასიათდება სოფ. ბუშეტის (ნაკ. ,,რკინიგზის ქვემოთ თეთრ ხიდთან), სოფ. შალაურის (ნაკ. ,,ტრასის ქვემოთ), სოფ. ვაჩნაძიანის (ნაკ. ,,ხრამიწები) მაგალითზე.

მესამე სახესხვაობის ნიადაგი ხასიათდება სოფ. შალაურის (ნაკ. ,,დიდი ვერხვის ადგილები) მაგალითზე.

მეოთხე სახესხვაობის ნიადაგი ხასიათდება სოფ. წინანდლის (ნაკ. ,,თელიანი), სოფ. ქვემო ხოდაშენის (ნაკ. ,,ნაფარეხლები), სოფ. კურდღელაურის (ნაკ. ,,ბეღანაფშები) მაგალითზე.

მეხუთე სახესხვაობის ნიადაგი ხასიათდება სოფ. ქვემო ხოდაშენის (ნაკ. ,,დიდი ვენახები) მაგალითზე.

მეექვსე და მეშვიდე სახესხვაობის ნიადაგები წარმოდგენილია ზემოთ ჩამოთვლილი სოფლებიდან ალაზნის ვაკისკენ გარდამავალ ზოლში.

მერვე და მეცხრე სახესხვაობის ნიადაგები უშუალოდ ალაზნის ტერასის მიჯნაზე მდებარეობენ.

მიკროზონის ზედა ნაწილში წარმოდგენილი ყავისფერი ნიადაგები (თავისი სახესხვაობით) საშუალო და ღრმა პროფილით ხასიათდებიან. ქვედა ზოლში გავრცელებული ალუვიური, ალუვიურ-პროლუვიური და დელუვიურ-პროლუვიური ნიადაგები უფრო ღრმა პროფილით და სხვადასხვა ხირხატიანობით ხასიათდებიან. ნიადაგის პროფილის სისქე ზედა ნაწილში, სადაც ყავისფერი ნიადაგებია წარმოდგენილი, 70-100 სმ-ის ფარგლებშია, ხოლო აქტიური ჰუმუსიანი ფენა 30-50 სმ-ის ფარგლებში. ზონის ქვედა ნაწილში, სადაც ალუვიური, ალუვიურ- პროლუვიური და დელუვიურ-პროლუვიური ნიადაგებია წარმოდგენილი პროფილი უფრო ღრმაა 100-150 სმ-ს აღემატება, აქტიური ჰუმუსიანი ფენა კი 40-50 სმ-ია.

მექანიკური შედგენილობით ნიადაგები ძირითადად საშუალო და მძიმე თიხნარი შედგენილობით ხასიათდებიან, მცირე მონაკვეთებზე კი მსუბუქი თიხიანებიცაა წარმოდგენილი. ჰუმუსი მცირე რაოდენობითაა 1,0-2,5%-ის ფარგლებში, ჰიდროლიზური აზოტის, ხსნადი ფოსფორის და გაცვლითი კალიუმის შემცველობა დაბალია, კალციუმის კარბონატებს ნიადაგები მცირე და საშუალო რაოდენობით შეიცავენ, 2,5-16,0%-ის ფარგლებში, ნიადაგის არეს რეაქცია (პH) საშუალო ტუტეა.

მიკროზონაში წარმოდგენილი ნიადაგები ექსპოზიციით (ძირითადად ჩრდილო-აღმოსავლეთი და აღმოსავლეთი), კალციუმის კარბონატების შემცველობით, ხირხატიანობით და კლიმატური ფაქტორების ერთობლიობით კარგ პირობებს ქმნიან ,,წინანდლის დასახელების ღვინომასალის მისაღებად.

ძირითადი გავრცელებული ვაზის ჯიშებია: რქაწითელი, საფერავი და კახური მწვანე.

აგროტექნოლოგიური რეგლამენტები - `წინანდლის დასახელების ღვინის მისაღებად ნიადაგურ-კლიმატური პირობების გათვალისწინებით დაცული უნდა იქნეს შემდეგი აგროტექნოლოგიური რეგლამენტები.

KLA

ჯიში რქაწითელი

გავრცელების არეალი: ზღვის დონიდან 300-600 მეტრამდე.
დარგვის სქემა: 2,0 X 1,5 მ 2,5 X 1,5 მ 3,0 X 1,5 მ-ზე.
შტამბის სიმაღლე: 70-100 სმ-მდე.
სხვლის ფორმა: თავისუფალი და ქართული ორმხრივი შპალერი.
დატვირთვის ნორმა 1მ2-ზე: 8-10 კვირტი. 1 ჰა-ზე 80-100 ათასი კვირტი.
მოსავალი: 1 ჰა-ზე 9-10 ტონა.

ჯიში კახური მწვანე

დარგვის სქემა: 2,5 X 1,5 მ 2,0 X 1,5 მ 3,0 X 1,5 მ-ზე.
შტამბის სიმაღლე: 70-100 სმ-მდე.
სხვლის ფორმა: თავისუფალი და ქართული ორმხრივი შპალერი.
დატვირთვის ნორმა 1მ2-ზე: 8-10 კვირტი. 1 ჰა-ზე 80-100 ათასი კვირტი.
მოსავალი: 1 ჰა-ზე 6-7 ტონა.
გადაუდებელი აგროღონისძიება: გასხვლისას დატოვებული კვირტებისა და მოსავლიანი ყლორტების ნორმირება დადგენილი აგრორეგლამენტების ფარგლებში _ რეგლამენტირებული მოსავლის მისაღებად.

ნიადაგის მოვლა-დამუშავება

ნიადაგის საშემოდგომო და საგაზაფხულო ხვნები. ნიადაგის მინიმალური დამუშავება _ ჰერბიციდების პერიოდულად გამოყენების ფონზე. ტენდამცველი ღონისძიებები _ ნიადაგის ზედაპირის ფხვიერ მდგომარეობაში შენარჩუნება (კულტივაცია, ფრეზირება, მულჩირება). სავეგეტაციო მორწყვის დამთავრება რთველის დაწყებამდე ერთი თვით ადრე.

ურწყავში- ნიადაგის ზედაპირის სარეველებისაგან სუფთა და ფხვიერ მდგომარეობაში შენარჩუნება. შესაძლებლობის ფარგლებში, ნიადაგის მულჩირება ორგანული მასითა და სინთეტური საშუალებით.

განოყიერება

ორგანულ-მინერალური სასუქების გამოყენება კარტოგრაფიული აგრორეგლამენტებით.

ფიტოსანიტარული რეგლამენტი:

ძირითადი დაავადებები: ჭრაქი, ნაცარი, ანთრაქნოზი, სიდამპლეები.
მავნებლები: ტკიპები, ყურძნის ჭია, ვაზის ცრუფარიანა.
ბრძოლის ღონისძიების გატარება: საქართველოში რეგისტრირებული, კონტაქტური და სისტემური პრეპარატებით.
დამატებითი აგროღონისძიება ნაცრის წინააღმდეგ დამატებითი წამლობების ჩატარება.

,,რქაწითელის და კახური მწვანის სამეურნეო-ტექნოლოგიური დახასიათება

რქაწითელი თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიშია. ის გავრცელებულია როგორც საქართველოში, ისე მის ფარგლებს გარეთაც, რაც განპირობებულია მისი ფართო ეკოლოგიური პლასტიურობით და უნივერსალური სამეურნეო-ტექნოლოგიური თვისებებით. ჯიში საშუალო ან საშუალოზე საგვიანო პერიოდისაა, უხვმოსავლიანი (მტევნის საშუალო წონა 160-250 გ-მდე). საშუალო მოსავალი ჰექტარზე 90-100 ცენტნერი.

მოცემულ მიკროზონაში მწიფე ყურძენში შაქრიანობა 240 გ/დმ3-ს აღწევს, 7,8 გ/დმ3 მჟავიანობის შენარჩუნებით. წინანდლის დასახელების ღვინომასალის მისაღებად ყურძენი იკრიფება, როცა მასში შაქრის კონცენტრაცია 20-21% მიაღწევს.

კახური მწვანე თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიშია.

ვაზი საშუალო ზრდისაა, საშუალო სიმწიფის პერიოდის. მტევნის საშუალო წონა 172 გ-ია, ხოლო საშუალო მოსავალი ჰექტარზე 6-7 ტ. ჯიშს ახასიათებს შაქრის დაგროვების (200-220 გ/დმ3) საკმაოდ დიდი უნარი, ნორმალური მჟავიანობის შენარჩუნებით (6,0-7,8 გ/დმ3). ჯიშის დამახასიათებელ თვისებად უნდა ჩაითვალოს მისი განსაკუთრებული მგრძნობიარობა ნაცრისადმი.

 

 

ღვინო ,,წინანდალი

,,წინანდალი ადგილწარმოშობის დასახელების კონტროლირებადი უმაღლესი ხარისხის თეთრი, მშრალი ღვინოა. იგი მზადდება რქაწითელის და კახური მწვანე ჯიშების ყურძნიდან, დასაშვებია 15%-მდე კახური მწვანეს ჯიშის ყურძნის გამოყენება.

ღვინო ,,წინანდალი ხასიათდება ღია ჩალისფერი შეფერვით, გემოზე ჰარმონიული, სრული, დახვეწილი, განვითარებული ბუკეტით, ჯიშური არომატით..
ღვინო ,,წინანდლის ქიმიური მონაცემები უნდა შეესაბამებოდეს შემდეგ მაჩვენებლებს:
მოცულობითი სპირტშემცველობა, % - 10,5 _ 12,5
შაქრების მასური კონცენტრაცია _ არაუმეტეს 3 გ/დმ3
ტიტრული მჟავიანობა _ 5,5 _ 7,5 გ/დმ3
აქროლადი მჟავიანობა _ არაუმეტეს 1,0 გ/დმ3
დაყვანილი ექსტრაქტის მასის კონცენტრაცია არანაკლებ 16 გ/დმ3
გოგირდოვანი მჟავის საერთო მასის კონცენტრაცია არაუმეტეს 210 მგ/დმ3
თავისუფალი გოგირდოვანი მჟავის კონცენტრაცია არაუმეტეს 30 მგ/დმ3
დანარჩენი ნორმატივები უნდა შეესაბამებოდეს საქართველოს საკანონმდებლო აქტებს და ევროსაბჭოს 1999 წლის 17 მაისის #1493/1999 დადგენილებას.

ღვინო ,,წინანდლის სანედლეულო ბაზის არსებული ფართობები

,,წინანდალის მიკროზონაში სანედლეულო ბაზის ფართობები შეადგენს 653 ჰა.

წარმოებული მოსავალი მიკროზონაში მოსალოდნელი 4571 ტ. 1 ტონიდან 65 დეკალიტრის გამოსავლიანობის შემთხვევაში შესაძლებელია წარმოებული იქნეს 297 000 დეკალიტრი ღვინომასალა.

,,წინანდალის მიკროზონის განსაკუთრებული ექსპოზიცია ცივ-გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთის დაქანებაზე შექმნილი მიკროკლიმატი ლიოსისებური, კარბონატული, ალუვიურ-პროლუვიური და დელუვიური წარმოშობის თიხნარი და ღორღიანი ნაფენები ჯიში რქაწითელის და მწვანის ჰარმონიზაცია განსაზღვრავს ღვინო ,,წინანდლის მაღალ ღირსებას.

tradiciam bolo dromde Semoinaxa nairgvari marani, romlebic qveynis bunebriv-sameurneo pirobebis mravalferovnebis Sesabamisad, met-naklebi TaviseburebiT xasiaTdeba. maT Soris gamoiyofa ori ZiriTadi tipi: Ria marani da daxuruli marani pirveli maTganis specifikas Seadgens Ria cis qveS, miwaSi Cafluli qvevrebi. sakuTriv maranSi ki moTavsebulia yurZnis fexiT dasawuri xorgo-sawnaxeli da meRvineobis sxva WurWeli. xolo meore tipis maranSi qvevrebic moqceulia SigniT, “gadaxurulSi”, iseve, rogorc meRvineobis danarCeni inventari.

Ria marani

Ria marnis gavrcelebis areali mxolod dasavleT saqarTvelos moicavs. igi xSiria imereTSi, qvemo raWaSi, leCxumSi (rionis xeobaSi), guriaSi, naklebi sixSiriT gvxvdeba samegreloSi.

Ria marnis erT-erT ZiriTad komponents Ria cis qveS gamarTuli Wurebis adgil-samyofeli warmoadgens, romelsac aqvs sakuTari saxelebi: WurisTavi (imereTi, raWa-leCxumi da guria), olagvane –“saqvevre” (samegrelo). imereTis zog sofelSi aseve dasturdeba termini “saWure”.

imereTsa da raWa-leCxumSi Ria marnis zogadi saxelwodebaa Wurmarani. es termini xSirad ixsenieba gviani feodaluri xanis dasavleT saqarTvelos istoriul sabuTebSi.

eTnografiuli monacemebis mixedviT, Wur-marani dasavlur qarTuli kar-midamos ganuyreli nawilia. metwilad gamarTulia momaRlo adgilas . mevenaxeTa dakvirvebiT WurisTavze “haeri unda muSaobdes”, amasTanave wvimis wyals yvela mxridan unda ”iwuravdes”. WurisTavi sufTa adgilia da saqoneli rom ar Sevides, xSirad mesriT an Sqmeris cocxali RobiT aris SemosazRvruli.

imisTvis, rom Wurebs mzem ar daxedos da Rvino ar waaxdinos, WurisTavi sagangebod aris daCrdiluli. tradiciuli saCrdilobelia komSis, Txilis an rcxilis xeebi _ Wurebis irgvliv Semorguli da erTmaneTze totebiT gadayvanili.

imereTsa da raWa-leCxumSi WurisTavze gansakuTrebiT moswonT komSis buCqebis dargva, radgan is mravali RirsebiT gamoirCeva. komSis buCqnars kargi Crdili aqvs, amasTan es xe sufTaa, matls iSviaTad iCens. rac mTavaria misi fesvebi miwaSi Rrmad da sworad midis, ris gamoc Wurebs dazianeba ar emuqreba. misi foTlebi Wurebis farflis mosarecxad da Rvinis brkis mosawmendad moixmareba, TviT nayofs ki RvinisaTvis sasiamovno sunis misacemad Wuris kedels Seaxexaven.

raWaSi Wur-maranze zafxulobiT mudmivi CrdilisTvis mis Soriaxlosac irgveba xeebi: metwilad kopiti, romelic Crdiliania, “usuno”, sufTa da lamazi, amasTan “zrdaSi damyoli”. imereTSi ki WurisTavs xSirad broweulis buCqebic amSvenebs.

WurisTavze Wurebis ganlagebis garkveuli wesi SeimCneva: didi, “Casavali” Wurebi Cayrilia sawnaxelTan axlos, dawuruli yurZnis tkbili pirdapir rom miuSvan WurebSi. maT saSualo zomis Wurebi mosdevs, sul bolos ki wvrili qvevrebia moqceuli.

Ria cis qveS Cayril Wurebs Tavi saimedod exureba. WurWels pirze jer afareben “safens”: esaa xis Txeli kanis “ofiWo”, mokupruli tyavi an biis, vazis, Tu nigvzis foTlebi. mas zemodan daedeba xis mrgvali sarqveli, badimi anu rogo, sarqvelze Tixis sqeli fena “daikvereba”. es Tixa rom ar daskdes, mas fxvieri miwa waeyreba. amgvarad Tavdaxurul WurWelSi wvimis wveTic ki ver Cava.

WurisTavs zed ekvris marani, romelic nairgvaria, rogorc masalis, ise konkretuli Taviseburebebis mixedviT. maT Soris gamoirCeva xis marani, romelSic gabatonebulia Semdegi saxeobani.

1. ukedlebo farRalala farduli _ miwaSi dasobili muxis msxvili boZebi, yavris an korolis saxuraviT gadaxuruli. marnis am umartives saxeobas zogjer mxolod cali mxridan, “saniavodan” Tu aqvs lamfa akruli. misi inventari ZiriTadad xorgo-sawnaxliT amoiwureba. es saxeoba Cveulebriv, saxeldaxelo daniSnulebisaa. amgvari marani mTel dasavleT saqarTveloSia gavrcelebuli.
2. sami mxridan daxuruli, “pirRia” marani – mas mxolod “zurgi” da ori “gverdi” aqvs, xolo “win piri Wurebisaken Riaa”. marani ise dgas, rom “qvena qari ar urtyamdes wina pirs, zamTarSi Tovlma ar aavsos”. es saxeoba meRvineobis mravalricxovan inventarsac itevs da amasTan WurebTan misadgomadac marjve da mosaxerxebelia. amgvari marani xSiria imereTSi, naklebad gvxvdeba raWa-leCxumSi.
3. oTxive mxridan daxuruli marani orgvaria: ficruli da Zeluri. tradiciulia Zeluri marani, romelic ficrulTan SedarebiT sagrZnoblad ufro mkvidria da moxdenili. imeruli eTnografiuli monacemebis mixedviT misi kedlebi muxis an wablis gamZle saZirkvelzea amoyvanili. orad gapobili muxis moris Zelebi Signidan sworia _ “ficruli”, garedan ki lamazad “gakuTxul-gasukuli”. xis kotebiT erTmaneTze mWidrod daSenebuli Zelebi kuTxeSi yelebiTaa gadaWdobili. marnis kedlebi zemodan Sekrulia xis sartyelebiT, romelTac yavris an kramitis gawyobili saxuravi aqvs. marans winidan, WurisTavis mxridan Sebmuli aqvs sada ficruli kari, erT-erT kedelSi ki patara sarkmeli, “sasinaTloa” datanebuli. zog marans aqvs ukana karic, saidanac WurisTavze gauvlelad, yurZens Sezidaven xolme. aseTi marani xSiria imereTSi (WiaTurisa da saCxeris raionebi), naklebad aris cnobili _ qvemo raWaSi, leCxumSi, guriaSi, samegreloSi.
4. xis marani beRliTurT oTxive mxridan daxurul ficrul an Zelur marans warmoadgens, romelsac zemodan adgas beReli, romelic Cveulebriv, orferdad “sabZlurad” daxurulia yavriT. marnis zeda sarTulze beRels zogjer oTaxi akravs. beReli mosavlis Sesanaxadaa gankuTvnili, xolo oTaxi sakuWnaos movaleobas asrulebs. aq Cveulebriv inaxeba sufris WurWeli: sasmisebi da saRvineebi. marans irgvliv artyia farTo aivnebi, romlebic Ciris, tkbili kverebis, yurZnisa da xilis jagnebis, CurCxelebis gasaSrobad gamoiyeneba. marnis es saxeoba naklebad gvxvdeba raWa-leCxumSi.

zogierT adgilebSi aseve gvxvdeba qvis marani, rogorc sami mxridan, ise mTlianad daxuruli. raWa-leCxumSi qvis marnebsac tradiciisamebr zemodan adgas beReli.

rac ufro mtkiced nagebia xisa Tu qviTkiris marnebi, miT ufro mravalferovania Sig moTavsebuli inventari. SesasvlelTan iqve kuTxeSi Cveulebriv Tavmoyrilia WurisTavis “xelsaxmari”: Wuridan fxvieri miwis gadmosayreli Toxi, ayalos mosaxdeli Zelbari, ayalo miwis dasagles-dasakveri kveJo-sagozela .. kedlebis gaswvriv xis sadgarebze xorgo-sawnaxelia Cadgmuli Tixis satkbiliT _ isarniT. zogjer aqvea gamarTuli WaWis sawnexi saqaCavi anu wberi. marnis kedlebsa da koWebze gawyobilia sxvadasxva xelsawyo-iaraRi: yurZnis mosateni msxvilTaviani kobulo-satukela, WaWis misawev-mosawevi grZeltariani orSimoebi, grZeltariani sarcxebi, saTxleveebi..

Ria marani savsebiT Seesabameba dasavleT saqarTvelos bunebrivi pirobebis Taviseburebebs.. lixT-imereTis havisa da niadagis moWarbebuli tenianobis gamo, “gadaxurulSi” Wurebis damarxva sazianoa RvinisaTvis: mudmivi “Cero” da umzeoba Rvinos “dacdis”, Smoris suns miscems. Ria WurisTavze ki sasurveli simSralea: mas dila-saRamos mze udgeba, niavic uvlis, xolo zafxulis moWarbebuli sicxisagan WurisTavs aq gamarTuli saCrdilobeli ifaravs; garda amisa, WurisTavs niavi da wvimac agrilebs: “sigrileSi inaxavs Rvinos”.

amJamad Ria marnis gavrcelebis areali Semofarglulia dasavleT saqarTvelos teritoriiT, xolo aRmosavleT saqarTvelosTvis es tipi sruliad ucxoa. magram warsulSi gansxvavebuli viTareba yofila. eTnografiuli da literaturuli monacemebiT dgindeba, rom me-19 saukunis bolosTvis Ria marani arcTu iSviaTi movlena iyo qarTlSi da aqa-iq kaxeTSiac, metadre siRnaRis raionSi.

gviani feodalizmis xanis aRmosavleT saqarTvelos istoriul sabuTebSi (wyalobisa da nasyidobis wignebSi da sxv.) arcTu iSviaTad ixsenieba kompozituri termini “qvevr-marani” Tu “Wur-marani”, romelic uTuod Ria marans gulisxmobs.

arqeologiuri monacemebi aRmosavleT saqarTveloSi Ris marnis Soreul tradiciebze miuTiTebs. qarTlis teritoriaze ara erTgan aris mikvleuli adre feodaluri da gvian antikuri xanebis Ria marnis naSTebi.

 

 

daxuruli marani

daxuruli marnis gavrcelebis areali zogadad moicavs qarTl-kaxeTs da agreTve dasavleT saqarTvelos mTis zols. Ria WurisTavTan SedarebiT aq upiratesoba eniWeba daxurul marans, rac am mxareTa geografiuli TaviseburebebiT aixsneba. mag. qarTl-kaxeTSi daxuruli marani Rvinos icavs zafxulSi moWarbebuli sicxisa, xolo zamTarSi yinva sicivis mavne zegavlenisagan

qarTuli marnis am meore ZiriTad tipSi gamoiyofa ori mTavari saxeba:

a) marani _ rogorc gancalkevebiT mdgomi nageboba da b) marani – sacxovrebeli saxlis kompleqsSi. gancalkevebuli marani masalis mxriv orgvaria: qviTkiris da xis.

qviTkiris marani

es saxeoba ZiriTadad damaxasiaTebelia qarTl-kaxeTisTvis, sadac misi ramdenime qvesaxeoba dasturdeba. mraval sofelSi TiTo-orolad gvxvdeba Zveleburi qvitkiris marani, romelic gansakuTrebuli sididiT gamoirCeva. zogi maTganis sigrze aT metrs aRemateba. marnebs Tavdapirvelad hqonia miwurbaniani saxuravi, gvian ki orferda saxuravi dauSenebiaT. araerTi maTgani qarTuli xalxuri xuroTmoZRvrebis saucxoo nimuSad gvevlineba. Tvals izidavs kedlebis lamazi wyoba, fasadis mxridan Cayolebuli aguris jvrebi da zolebi, aguriT amoyvanili TaRovani Sesasvleli muxis masiuri orfrTiani karebiT.

zogi marnis Sida farTobs or araTanabar nawilad yofs TaRebiani kedeli an xis dedaboZi, romelic uxvad moCuqurTmebul grZel baliSs ebjineba. marnis mozrdil wina nawilSi Cayrilia qvevrebi, piris irgvliv gawyobili aguriT. amgvarad mopirkeTebul WurWelSi Rvino ufro sufTad inaxeba. maranSi ukan yurZnis dasawuri ganyofilebaa. aq kedelTan mTel sigrZeze miSenebulia veeba qvitkiris sawnaxeli, Cveulebriv organyofilebiani (orTvaliani) erTdroulad sxvadasxva feris yurZnis dasawurad gankuTvnili. sawnaxelis win qviTkirisave baqania yurZniani godrebis dasadgmelad. winidan baqanSi Tixis satkbile milebs gamouyviaT Tavebi. zog maranSi qvevridan amoRebuli narecxi wylis gadasaRvrelad kedelSi TaxCaa Catanebuli, mis fskerze ki gareT gamoyvanili Tixis milia CaduRabebuli.

marnis kedlebSi datanebulia moxdenili sarkmlebi da TaxCa-ganjinebi. aq Cveulebriv CaSenebulia Zveleburi buxari, zog marans moepoveba sxvenic _ umTavresad xilisa da bostneulis Sesanaxad.

qarTl-kaxeTis Zveleburi qvitkiris marnebi didi masStabis meurneobisTvisaa gankuTvnili. zog maTganSi aTeulobiT qvevri daiTvleba.

rogorc ukve iTqva, es marnebi qarTuli xalxuri xuroTmoZRvrebis saukeTeso tradiciebs ganasaxierebs. moxdenilad gawyobil-gamarTuli, “turfad nagebi” amgvari “saRvine saxli” ZvelTagan momdinare tradiciiT, mamakacTa drostarebis, lxinis adgilic iyo. albaT amitomacaa marnis erT-erT kedelSi buxari CaSenebuli. amasve migvaniSnebs erT-erT maranze warwerili leqsi:

“var marani aRSenebuli zaqaria mRvdlis iaSvilisa,

momyvani da Semnaxavi civad Rvinisa,

salxinod mosaxmari, SvilTa da SvilTaSvilisa..”

eTnografiuli monacemebiT amgvari marani xSiri iyo me-19 saukunis qarTl-kaxeTSi. imave periodSi SeZlebul memamuleebs qvitkiris marnebi did venaxebSic edgaT. yurZeni aqve iwureboda qvitkirisave sawnaxlebSi, xolo dawuruli tkbili Semdeg did marnebSi gadahqondaT. gviani feodaluri xanis istoriul sabuTebSi xSirad ixsenieba “venaxi misi sawnaxliTa”. erT xalxur leqsSi naTqvamia:

“batonma venaxi momca axali asaSenia,

Sig gavakeTe marani, movmarTe sawnaxelia.”

aRmosavleT saqarTvelos teritoriaze mravalganaa SemorCenili qvitkiris marnis naSTebi Sua feodaluri xanis naqalaqrebsa Tu nasoflarebze, eklesia-monastrebisa Tu sasaxleTa kompleqsebSi. advili SesaZlebelia, rom ufro Rrmad midiodes am teritoriaze qvitkiris marnis mSeneblobis tradicia.

gancalkevebiT mdgomi qvitkiris marani iSviaTad gvxvdebadasavleT saqarTvelos mTis zolsi: zemo imereTSi (WiaTurisa da saCxeris raionebi), leCxumsi (md. cxeniswylisa da lajanuras xeobebi) da zemo raWasa da qvemo svaneTSi (lentexis raioni). qvemo svaneTSi Colurisa da Jaxunder-CixareSis soflebSi dRemdea Semonaxuli qva-kirit naSenebi Zveli marnis naSTebi. zog maTganSi Tormetamde Wuria Cafluli. “zogi Wuri imdenad didi yofila, rom karebSi ar eteoda, ris gamoc jer Wurebs marxvdnen da Semdeg adgamdnen Senobas”. Tumca aRniSnul mxareebSi (laSxeTsa da ColurSi) vazs ar aSenebdnen, Zvelad Rvino mainc sakmaod hqoniaT. “aq marnebi specialurad RvinisTvis Sendeboda da Wurebs avsebdnen leCxumidan (nawilobriv raWidan) motanili RviniT”.

raWaSi qvitkiris marnebi ZvelTaganve uSenebiaT. nikorwmindis monastris winamZRvris mier Sedgenil sigelSi (XI s.) aRniSnulia – “nikolaos wmidas Sevqmen .. marani qvitkiri da davhfal Sigan Wuri navarZuli”.

gancalkevebiT mdgomi xis marani

gancalkevebiT mdgomi daxuruli xis marani met-naklebad gvxvdeba dasavleT saqarTveloSi. igi iSviaTia zemo imereTSi, guriasa daraWa-leCxumSi, SEdarebit xSiria samegreloSi. dasturdeba misi ori saxeoba: ficruli da Zeluri anu jargvali. amaTgan es ukanaskneli tradiciuli, mama-papuria da samegreloSi aqa-iq dRemdea SemorCenili.

xis marani tradiciulia raWisaTvis. XI s-is dokumentSi nikorwmindis monastrisaTvis xis marnis asenebazea saubari: “Sevqmen sawires.. marani muXisa da davhfal Sigan Wuri..”

aqve unda movixsenioT raWuli xis marnis Taviseburi saxeoba “mTiulTa marani”. mogvyavs misi daxasiaTeba eTnograf l. fruiZis mixedviT: cnobilia, rom raWis mTis soflebis mcxovreblebs venaxebi aqvT qvemoT, rionispira adgilebSi. iq xSirad ageben erTsarTulian, ficrul Senobas. venaxSi SearCeven iseT adgils, romelic SedarebiT mwiria (es imitom rom miwa ar mocdes), moasworeben, saZirkvlebs gaskvnian da “yores” _ “qiliks” aiyvanen. qilikis ayvanis Semdeg kedlebi daisartyleba, sartylebze gaimarTeba “dire”, romelzedac “daajenen” isrebs, zed gardigardmo gadeben “saTaves”. saTaveze daxrilad “kakutebi” gaewyoba, mere “lofinebi” da koroliT an yavriT ”sabZlurad” daixureba.

Senobas Weri ar gaaCnia, aqvs miwis iataki da erTi kari. SigniT Tavsdeba sawnaxlebi, tkbilis mosakavebeli WurWeli da yurZnis dasawuravad saWiro sxva inventari. sawnaxlis win Caflulia erTi-ori Wuri satkbiled da patara “qvevra” saxarjo RvinisaTvis. raWuli “mTiulTa marani” gankuTvnilia yurZnis dasawurad, tkbilis dasaduReblad da dasayeneblad ki “saxlis marnebi” gamoiyeneba.

marani sacxovrebeli saxlis kompleqsSi

zogadad am tipis gavrcelebis areali qarTl-kaxeTs, agreTve raWa-leCxums da svaneTs moicavs. amgvari marani gansakuTrebiT damaxasiaTebelia qarTl-kaxeTisaTvis, sadac misi araerTi nairsaxeoba dasturdeba.

qarTl-kaxeTSi amJamad gabatonebulia orsarTuliani qviTkiris sacxovrebeli saxli, romelmac aq me-19 saukunis meore naxevridan moikida fexi.. mis zeda sarTulze sacxovrebeli oTaxebia, dabla ki Cveulebriv marania gamarTuli, zogjer marans ukavia sacxovrebeli saxlis naxevarsardafis sarTuli.

kaxeTSi aqa-iq gvxvdeba adrindeli qvitkiris didi saxlebi, romrlTa qveda sarTuli zogjer mTlianad uzarmazar marans ukavia.

TvalSi mogvxvdeba marnis farTo ficruli kari. wina mxares, Cveulebriv erTi-ori fanjaracaa datanebuli. miwur (uiatako) maranSi SesvlisTanave igrZnoba sigrile. kedlebSi aqa-iq TaxCebia, xSirad ganjinacaa gamarTuli. zog marans aqvs ukana karic ezoSi – Sina venaxSi gasasvlelad.

erT-erT kedelTan xis navi dgas an qvitkiris sawnaxelia miSenebuli. nav-sawnaxelis win ufros-umcrosobiT Cayrilia saRvine qvevr-qocoebi, pirze qvis mrgvali sarqvelebiT.

kedlebze, koWoebze, sakidebze, TaxCa-ganjinebSi gawyobilia meRvineobis nairgvari iaraR-WurWeli: satkbile Rarebi, xis niCbebi, grZeltariani sarcxebi, Tu krazanis konebi, Tixisa da spilenZis xapirebi, spilenZis Tungebi, Zabrebi.. qarTlis marnebSi xSirad gamarTulia Zveleburi WaWis sawnexi xelsawyo _ saqajavi.

ufro adrindel viTarebas asaxavs qarTl-kaxeTSi aqa-iq SemorCenili ertsarTuliani, “dabali” saxli, romlis erTi Tvali sacxovrebelia, meoreSi ki marania gamartuli.

am saxeobis Soreul winaprad unda miviCnioT urbnisis naqalaqarze gaTxrili VI_VIII saukuneebis alizis marnebi, romlebic aliziTve nageb sacxovrebelzea uSualod mibmuli.

aseve Zvel tradiciebs ganasaxierebs qarTl-kaxeTSi zogan SemorCenili dabali saxlebi, zed midgmuli ficruli an lastis marniT.

marani qarTlSi warsulSi gabatonebuli banian-erdoiani darbazis kompleqsis erT-erT saTavsodac gvevlineba. qvemo qarTlSi, TrialeTSi, mesxeT-javaxeTSi sxvadasxva adgilas bolo dromdea SemorCenili darbazuli sacxovreblebi, sagangebo sameurneo saTavsoTi, romelsac marans uwodeben.

dabolos, am tipis marnis Tavisebur saxeobas qmnis cixe-marani. qarTl-kaxeTSi aqa-iq kidev gvxvdeba gviani Sua saukuneebis droindeli coxe-koSkebi, sadac qveda sarTuli mTlianad marans aqvs daTmobili.

(andro lekiaSvilis statiidan “marani”. saqartvelos istoriul-eTnografiuli atlasi. 1980 )

მოსავლის მექანიკური გადამუშავება

თითოეულ ღვინის საწარმოს ყურძნის ტრანსპორტირების განსხვავებული მეთოდი გააჩნია. მსოფლიოში ცნობილ ცნობილ ღვინის საწარმოებში პატარა მოცულობის კონტეინერები ფრთხილად იცლება ხელით. მეტ წილ საწარმოებში მოსავალის ტრანსპორტირება ხდება დაბალ ფსკერიან ავტომისაბმელებით ან სატვირთოებით. რამდენიც არ უნდ იყოს კონტეინერის მოცულობა ყურძენი ტრანსპორტირებული უნდ იყოს დაუზიანებელ მდგომარეობაში. გადასაზიდი კონტეინერები უნდა იყოს სუფთა. თუ ტრანსპორტირების დრო დიდია, მაშინ გადაზიდვა უნდა მოხდეს ღამის გრილ საათებში.
წითელი ყურძენი რა თქმა უნდა ნაკლებად მგრძნობიარეა მაცერაციისა და დაჯანგვის ფენიმენის მიმართ, ვიდრე თეთრი ყურძენი, მაგრამ მიკრობიოლოგიურ დაბინძურებას შეიძლება ადგილი ჰქონდეს ნაწილობრივ დაჭყლეტილ ყურძენში, რომელიც რჩება ღვინის საწარმოში განსაკუთრებით, მზის გულზე. ასეთი რისკი უნდა აცილებული იქნას.
ყურძნის მექანიკური კრეფისას, მისი ტრანსპორტირება ხდება დიდი მოცულობის კონტეინერებში.სისწრაფე და ჰიგიენა ამ შემთხვევაში კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია, რადგან ამ მეთოდის გამოყენებისას ყურძენი აუცილებლად იჭყლიტება ნაწილობრივ.
პატარა მოცულობის კონტეინერები ხელით იცლება. უფრო ხშირად გამოიყენება დამცლელი მისაბმელები, რომლებიც ტვირთს ცლიან მიმღებ ბუნკერში. დიდი ტევადობის დანადგარებში ბუნკერები მოთავსებულია პლატფორმაზე, რომელიც ყურძენს ცლის გვერდიდან – ასე აცილებულია ტრაქტორების და სატვირთოების ზედმეტი მანევრები. თუ ღვინის საწარმო მოწყობილია ყურძნის მარცვლები მიეწოდება დასაფასოებელ მაგიდას სანამ მიაღწევს მიმღებ ბუნკერს. მიმღებ ბუნკერებს აქვთ განსხვავებული ფორმები. ჩვეულებრივ ბუნკერის ქვედა ნაწილში მოთავსებულია ხრახნული კონვეიერი, რომელიც არეგულირებს ყურძნის მარცვლების მიწოდებას საჭყლეტ-კლერტგამცლელში. როგორც წესი იმისათვის რომ ავიცილოთყურძნის ზედმეტად დაჭყლეტვა ხრახნმა უნდა იტრიალოს ნელა. კონვეიერის სისწრაფე შეიძლება გაიზარდოს ხრახნის დიამეტრის გადიდებით.
როდესაც ყიდულობთ ყურძენს წონისა და საქრის კონცენტრაციის მიხედვით, ეს მაჩვენებლები მიღების დროს უნდა განისაზღვროს.ყურძნის მარცვლების ნაირგვარობა ართულებს ართულებს შაქრის კონცენტრაციის განსაზღვრას. ამიტომ ნიმუში აღებული უნდა იქნას დაჭყლეტვის და ჰომოგენიზაციის მერე.
საჭყლეტ-კლერტგამცლელის გამოსასვლელიდან ტუმბოს ყურძენი გადააქვს მოცემულ რეზერვუარში. ამ დროს ემატება გოგირდის დიოქსიდი. ყურძნის დამუშავება უნდა იყოს მინიმალური, გადატანის მანძილი შეზღუდული მაქსიმალურად მიქნესგამოყენებული სიმძიმის ძალა. უხეში მოპყრობა იწვევს კლერტის ქსოვილის დაქუცმაცებას ან დაგლეჟვას. ასე რომ ვეგეტატიური ნაწილებიდან წვენი თავისუფლდება და შემდეგ გადადის ღვინოში. ფაქტიურად ეს გაზომვა უნდა ჩატარდეს აღჭურვილობის ხარისხის შესამოწმებლად. ბოტრიტისით ნაწილობრივ დაზიანებული ყურძენი, უხეში დამუშავებისას გამოყოფს კოლოიდ გლუკანს ტკბილში. გლუკაანს წარმოქმნის “ბოტრყტის ცინერეა”. და ის მოთავსებულია კანსა და რბილობს შორის.მიღებული ღვინო ძნელად იწმინდება. როცა იგივე ყურძენს ფრთხილად გადაამუშავებ მირბული ღვინო გაცილებით ადვილად იწმინდება. სირთულეები ბოტრიტისით დაავადებული ყურძნის ღვინოების დაწმენდასთან დაკავშირებით ყოველთვის შეიმჩნეოდა ერთი და იგივე ღვინის საწარმოებში. ამის მიზეზი ხშირად არის გამოყენებული მოწყობილობის ტიპი.

მეღვინეობა:
საერთო გაგებით მეღვინეობად იგულისხმება ღვინის დაყენებისას გამოყენებული ყველა ოპერაცია რთველიდან დაწყებული მზა პროდუქციის გამოშვებამდე. უფრო ვიწრო გაგებით კი მეღვინეობა არის ყველა ტექნოლოგიური პროცესის ერთობლიობა, რომლებსაც გაივლიან ყურძენი და მისგან მიღებული წვენი.
ღვინოდ ყურძნის გადამუშავების ხერხები და ღვინის დამუშავება, რომლებიც ერთნაირი ხარისხითაა გამოყენებული ყველა კატეგორიის ღვინოებში, ჩვეულებრივ გაერთიანებული არიან საერთო სახელწოდებით ზოგადი მეღვინეობა

ღვინის ოფიციალური განმარტება:
ღვინო - არის პროდიქტი, რომელიც მიღებულია მხოლოდ ყურძნის ტკბილის ან დურდოს სრული ან ნაწილობრივი ალკოჰოლური დუღილის შედეგად.

ნატურალური ყურძნის ღვინო არის ჭაჭაზე ან უჭაწოდ ახალი ან დამჭკნარი (მაგრამ არა ქიშმიშის) ყურძნის წვენის ალკოჰოლური დუღილის შედეგად მიღებული სასმელი.

                      ღვინის ფენოლური ნაერთები

ადამიანის ორგანიზმში თავისუფალი რადიკალური პროცესების ინტენსიფიკაცია იწვევს ადრეულ სიბერეს, ისეთ საშიშ მოვლენებს, როგორიცაა ონკოლოგიური და გულსისხლძარღვთა დაავადებები. ეს გამოწვეულია არაჯანსაღი ცხოვრების წესით, სტრესული ზემოქმედებით, გარემოს დაბინძურებით, რადიაციული გამოსხივებით და სხვ. ამის შედეგად ადამიანის ორგანიზმში იზრდება თავისუფალი რადიკალების კონცენტრაცია, მაგ. ჟანგბადის სუპეროქსიდი, ჰიდროქსიდ რადიკალი, პეროქსიდნიტრიტი და მცირდება ადამიანის ორგანიზმის ბუნებრვი ანტიოქსიდანტური თვისება. ამ ძალზედ უარყოფითი მოვლენისაგან დასაცავად საჭიროა რეგულარულად ისეთი საკვების მიღება, რომელსაც ექნება მაღალი ანტიოქსიდანტური თვისებები. ყველაზე ეფექტურ ბუნებრივ ანტიოქსიდანტებად ვიტამინ C-სა და E-ს მიიჩნევენ, მაგრამ ამ მიმართულებით მეტად დიდ ინტერესს იწვევენ ფენოლური ნაერთები, განსაკუთრებით ბიოფლავონოიდები, რომლებიც უხვადაა წარმოდგენილი წითელსა და კახური ტიპის ღვინოებში და ანტიოქსიდანტური მაჩვენებლებით ამ ვიტამინებს აღემატებიან კიდეც.
ფენოლური ნაერთები წარმოადგენენ ბენზოლის ბითვის მქონე ნაერთებს, რომლებსაც აქვთ ერთი ან უფრო მეტი ჰიდროქსილის ჯგუფები უშუალოდ დაკავშირებული ბირთვებთან. ფენოლური ნაერთები პოლიმერიზაციით წარმოქმნიან უფრო რთულ ნაერთებს, მაგ. კატეხინების მოლეკულების პოლიმერიზაციით წარმოიქმნებიან კონდენსირებული ტანინები. ისინი წითელ და კახური ტიპის ღვინოების ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ნაერთებს წარმოადგენენ.
ეს ნაერთები ღვინოში ძირითადად გადადის ყურძნის მარცვლიდან და კლერტიდან. ანტოციანები (ღვინის საღებავი ნივთიერებები)  დომინირებენ ყურძნის კანში, ხოლო კატეხინები– წიპწასა და კლერტში. ეს ნაერთები გავლენას ახდენენ ღვინის ფერზე, გემოზე, არომატზე, დაძველების უნარზე.
ხოლო უკანასკნელ პერიოდში ამ ნაერთებიბით დაინტერესდა სამედიცინო ქიმია, რაც გამოწვეულია იმით, რომ მათ აღმოაჩნდათ ანტიკარცენოგენური, ანტისკლეროტული, ანთების საწინააღმდეგო, ანტიალერგიული, რადიოპროტექტორული, ნაღველმდენი და სხვა დადებითი თვისება.
უკვე წლებია მთელს მსოფლიოში საუბრობენ ე.წ. “ფრანგულ პარადოქსზე”. ცნობილი გახდა, რომ საფრანგეთში გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებისაგან სიკვდილიანობა 2-ჯერ ნაკლებია ვიდრე მაგ. ა.შ.შ-ში, მაგრამ ამავდროულად ფრანგები ამერიკელებზე უფრო ცხიმიან საკვებს მიირთმევენ. ეს მოვლენა მეცნიერებმა დაუკავშირეს ფრანგების მიერ ყოველდღიურად წითელი ღვინის ზომიერად მოხმარებას. ამ ფაქტის ტელევიზიით გაშუქების შემდეგ წითელი ღვინის მოხმარება ა.შ.შ.-ში პირველ 4 კვირაში 44%-ით გაიზარდა.
თავისუფალი რადიკალების მავნე მოქმედების გასანეიტრალებლად ადამიანის ორგანიზმი თავად გამოიმუშავებს ანტიოქსიდანტებს, მაგრამ ასაკის მატებასთან ერთად ეს პროცესი ნელდება. მაგალითად 40 წლის ასაკში იგი მცირდება 50%-ით, ხოლო 60-70 წლისათვის 5%-მდე დადის. ამის შედეგად თავისუფალი რადიკალების მიერ გამოწვეული ჟანგვითი პროცესები მატულობს და უმეტესად ზრდასრულ ორგანიზმში იზრდება ქოლესტერინის დონე, რაც გამოწვეულია დაბალი სიმკვრივის ლიპოპროტეინის დაჟანგვით სისხლის მიმოქცევისას. ქოლესტერინის დონე მატულობს არტერიების შიდა კედლებზე, არტერიაში სისხლის გამტარობის უნარი მცირდება და თავად არტერიაც კარგავს ელასტიურობას. ახალგაზრდა ადამიანებსაც კი, რომლებიც სისტემატურად ეტანებიან მაგარ ალკოჰოლურ სასმელებს და თამბაქოს, აღენიშნებათ გულის ცხიმოვანი გადაგვარება, სტრუქტურული ცვლილებების სახით. წითელ ღვინოებში არსებული ბიოფლავონოიდები იცავენ დაბალი სიმკვრივის ლიპოპროტეინს დაჟანგვისაგან და სავარაუდოდ ტოვებენ მის სტრუქტურას უცვლელს. სწორედ ამითაც შეიძლება აიხსნას “ფრანგული პარადოქსი”
მეცნიერების მიერ ჩატარებული გამოკვლევების შედეგად აღმოჩნდა, რომ წითელი ღვინის მოხმარების შემდეგ ადამიანის პლაზმის ანტიოქსიდანტური თვისებები 38%-ით იზრდებოდა, ამავდროულად ლიპიდების ჟანგვითი პროცესები 32%-ით მცირდებოდა. ამის მიზეზად წითელ ღვინოში არსბული ფენოლური ნაერთები დასახელდა. დადგინდა, რომ ზოგადად ფლავონოიდებს და კერძოდ კვერცეტინს შეუძლია ისეთი უჯრედების ზრდის ინჰიბირება, რომლებიც იწვევენ ლეიკემიას, მკერდის კარცინომას, თავის და კისრის სკვამოზური უჯრედების კარცინომას, კუჭის, მსხვილი ნაწლავის კიბოს და სხვ.
ძლიერი ანტიოქსიდანტური თვისებებით გამოირჩევიან აგრეთვე ღვინის სხვა ფენოლური ნაერთები, მაგ. გენტიზინმჟავა (2,5 - დიჰიდროქსიბენზომჟავა), რომელიც არაერთხელ იქნა აღმოჩენილი ღვინოში - 2,25 მგ/ლ-ზე თეთრში და ოდნავ მეტი წითელში. ეს ფენოლური ნაერთი აინჰიბირებს ტრომბოციტების აგრეგაციას კვერცეტინის და კატეხინის მსგავსად. ხელს უშლის ანთებით პროცესების განვითარებას ორგანიზმში. ზოგიერთი გამოკვლევის შედეგად ადამიანის სხეულში გენტიზინმჟავა წარმოიქმნება ასპირინის მიღების შემდეგ. მას გასაოცარი სტრუქტურული მსგავსება ახასიათებს სალიცილ მჟავასთან (2- ჰიდროქსიბენზომჟავა) და ამიტომ სავარაუდოა მას გააჩნდეს ასპირინის მსგავსი ფარმაკოლოგიური აქტიურობა. აგრეთვე არაფლავონოიდებიდან ძლიერი ანტიოქსიდანტური თვისებებით გამოირჩევა ტრიოქსისტილბენი რესვერატროლი. ეს ნაერთი წარმოადგენს ფიტოალექსინს – ანტისოკოვან ფენოლურ ნაერთს, რომელიც ჩვეულებრივ სინთეზირდება ყურძენში ინფექციის და დაზიანების საპასუხოდ. ამიტომ რესვერატროლის მიღება შეიძლება მხოლოდ ღვინიდან და იგი პრაქტიკულად არ მოიპოვება სხვა საკვებში.
ამ ფაქტებიდან გამომდინარე შეიძლება გაბედულად ჩამოვაყალიბოთ: თუ მივიღებთ ორ ჭიქა წითელ ღვინოს დღეში ერთხელ, უზრუნველვყობთ თავს ანტიოქსიდანტების კომპლექსით, როგორც ფლავონოიდებით, აგრეთვე არაფლავონოიდებით. მაგრამ ამ მიზნებისათვის წითელი ღვინის მოხმარებისას ყურადღება უნდა მიექცეს ვაზის ჯიშს, რომლიდანაც დამზადებულია ღვინო, რამეთუ ყველა ჯიშს არ ახასიათებს ფენოლური ნაერთების ერთნაირი შემცველობა.
საქართველოს მებაღეობის, მევენახეობის და მეღვინეობის ინსტიტუტში ჩატარებული გამოკვლევების შედეგად დადგინდა ფენოლური ნაერთების ძირითადი რაოდენობრივი სხვაობა ამერიკულ, ჰიბრიდულ და ევროპულ, მათ შორის ქართულ ჯიშებს შორის. ევროპულებიდან (vitis vinifera) აღებულ იქნა საფერავი, კაბერნე სოვინიონი და ოცხანური საფერე, ხოლო ამერიკულებიდან (vitis labruska) და ჰიბრიდებიდან - იზაბელა, დირბულა და ვაქირულა. განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს კატეხინების რაოდენობა ამ ჯიშებს შორის. ევროპულებში ეს მაჩვენებელი 261,2 – 294,5 მგ/ლ შეადგენს, ხოლო ამერიკულ და ჰიბრიდულ ჯიშებში გაცილებით ნაკლებს – 16,3- 28,5 მგ/ლ. ამ ფაქტიდან გამომდინარე ენოთერაპიის თვალსაზრისით უმჯობესია ქართული ჯიშების გამოყენება. აგრეთვე ამით შეიძლება აიხსნას ის ფაქტი, რომ ამერიკულ და ჰიბრიდულ ჯიშებიდან დამზადებული ღვინოები ხანგრძლივ დაძველებას არ ექვემდებარებიან, რამეთუ ფენოლური ნაერთებით და კერძოდ ფლავონოიდებით ღარიბი ღვინოები ადვილად განიცდიან დაშლას და კვდომას.
რაც შეეხება თეთრ ღვინოებს, განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს კახური ტიპის თეთრი ღვინოები, რომლებიც ფენოლური ნაერთების რაოდენობით და ანტიოქსიდანტური თვისებებით წითელ ღვინოებს არ ჩამოუვარდებიან. ს. დურმიშიძის სახელობის ბიოქიმიისა და ბიოტექნოლოგიის ინსტიტუტში ჩატარებული გამოკვლევების შედეგად დადგინდა, რომ კახური ტექნოლოგიის მიხედვით ღვინის დაყენება განსაკუთრებით ამდიდრებს ღვინოს ფენოლური ნაერთებით. ძირითადი აზრი ამ ტექნოლოგიისა მდგომარეობს ყურძნის დაჭყლეტვაში კლერტიანად და ამ მთლიანი მასის მოთავსებაში მიწაში ჩაფლულ ქვევრში. ამის შემდეგ ალკოჰოლური დუღილი წარიმართება მტევნის შემადგენელ ნაწილებთან ერთად, საიდანაც ხდება ღვინის გამდიდრება ფენოლური ნაერთებით. კახური წესით დაყენებულ თეთრ ღვინოებში ამ ნაერთების ჯამი იცვლება 2000-დან 2300 მგ/ლ. როდესაც ევროპული ტექნოლოგიით დაყენებულ თეთრ ღვინოებში ეს მაჩვენებელი მერყეობს 278-დან 456 მგ/ლ-ზე. რაც შეეხება კახური წესით დამზადებულ წითელ ღვინოებს, აქ ეს მაჩვენებელი გაცილებით მაღალია - 2840 -4400 მგ/ლ. ხოლო ევროპული წესით დაყენებულ წითელ ღვინოებში 1630 მგ/ლ შეადგენს და ხშირად არ აღემატება 2000 მგ/ლ-ზე. (“საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის მოამბე,” ტ. 175, #4, 2007)
ამრიგად კახური ტიპის თეთრი და წითელი ღვინოების ფენოლების ჯამის საშუალო მნიშვნელობა შესაბამისად 5,86 და 2,24-ჯერ სჭარბობს ევროპულ ტიპის თეთრ და წითელ ღვინოების ფენოლების ჯამის საშუალო მნიშვნელობას.
მაშასადამე თუ ყოველდღიურად მოვიხმართ 1, 2 ჭიქა კახური ტიპის ღვინოს, ჩვენს ორგანიზმს უფრო მეტად გავამდიდრებთ ბიოანტიოქსიდანტებით, ვიდრე ევროპული ტიპის ღვინოების მოხმარებისას.
ამ მეტად მნიშვნელოვანი ფაქტების გამოყენებით შეიძლება საზოგადოებაში კახური ტიპის ღვინოების პოპულარიზაცია, რეკლამირება და მომხმარებელს გავუჩინოთ მათი შეძენის სურვილი, როგორც საქართველოში ასევე საზღვარგარეთ, მითუმეტეს, რომ ეს ღვინოები ევროპული ტიპის ღვინოებთან შედარებით გაცილებით იაფი ღირს.

ალექსანდრე ვლასოვი

(სასოფლო-სამეურნეო უნივერსიტეტი)